DEKANTRLER




 

Sürekli çal覺an sistem anlam覺nda olan Kontinü kelimesi art覺k dilimize iyice yerlemitir. Burada sistem u ekilde ilemektedir;

Hasat覺 yap覺lan zeytin meyveleri bekletilmeden iletmeye ulat覺覺nda bunker denilen çukurlara boalt覺l覺r. Bunkerlerden elevatörler yard覺m覺yla ta覺nan zeytin meyveleri fanlar yard覺m覺yla yabanc覺 madde ve yaprak temizliine tabi tutulurlar. Yabanc覺 madde temizliinden sonra y覺kama yamurlama ve elekten geçirilen meyveler k覺r覺c覺 sistemlere ula覺r. K覺r覺c覺dan zeytin hamuru haline gelen zeytin meyveleri malaksöre geçirilir ve zeytin meyvesinin çeidine , iklim ve bölgeye göre belirli bir zaman diliminde yourularak zeytin meyvesi içerisinde bulunan ya覺n yüzeye ç覺kmas覺 ve ayr覺t覺r覺lmas覺 salan覺r.

ekil 1 Temizlenmi Dekantör parçalar覺

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Malaksörden hamur pompas覺 yard覺m覺 ile dekantöre gelen zeytin hamuru, içi ve d覺覺 farkl覺 devirle hareket eden koni eklinde yatay bir silindirik düzenden geçerler, merkez kaç kuvveti etkisi ile 2 fazl覺 sistemlerde Ya + pirina ve karasu birlikte , 3 fazl覺 sistemlerde ya + pirina + Karasu ayr覺 ayr覺 olmak üzere ç覺karlar. Burada ise d覺ar覺dan verilen su miktar覺 fazla olduundan 2 fazl覺 sistemlerde ç覺kan karasu miktar覺 800 – 900 litre aras覺nda olurken 3 fazl覺 sistemlerde ç覺kan karasu miktar覺 1000 – 1300 litre aras覺nda olmaktad覺r. Karasu at覺k olarak bilinsede son y覺llarda yap覺lan çal覺malarda zeytin yan ürünü olarak deerlendirilmekte seyreltilerek gübre olarak kullan覺lmaktad覺r.

 

 

ekil 2 Kirli Dekantör Parçalar覺

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dekantörden sonra yine pompa yard覺m覺yla seperatöre gelen zeytinya覺 burada tortusundan ayr覺larak son bekleme tanklar覺na aktar覺l覺r. Dekantörde karasu ve pirinadan ayr覺t覺r覺ld覺ktan sonra ç覺kan zeytinya覺 içerisinde kalan son tortular覺ndan da ar覺nd覺r覺lmas覺 amac覺yla seperatöre bir pompa yard覺m覺yla gönderilir. Burada yüksek devirle çal覺an seperatör içerisinde zeytinya覺 tortsundan ayr覺larak stoklama tanklar覺na aktar覺l覺r ve elde etme ilemi tamamlanm覺 olur.

 

Karasudan sonra kalan pirina ise yeniden ekstraksiyona tabi tutularak içerisinde kalan ya al覺narak rafine edildikten sonra rafine pirina ya覺 olarak  k覺zartmalarda kullan覺lmaktad覺r. Çekirdek a覺rl覺kl覺 olmas覺ndan kaynaklanan selüloz bileimi göz önünde bulundurulmal覺d覺r.

 

Sonuç;  100 kg olarak iletmeye gelen zeytin danesinden %20 Zeytinya覺 %40 Karasu ve %40 Pirina elde edilmektedir. Zeytinya覺 elde edilmesi s覺ras覺nda hava(oksijen), I覺k , su, ve s覺cakl覺k faktörlerinden  mümkün olduu kadar uzaklamal覺y覺z. Zeytinya覺na etki eden bu önemli 4 faktör üretimden tüketime kadar etkili olmaktad覺r.

ekil 1 ve ekil 2 de görülecei gibi dekantörleri ilk kullanmaya balad覺覺m覺zda temiz ve pürüsüz bir yüzeye sahiptirler, içerisinden geçen zeytin meyvesinin hamurunun ayr覺t覺r覺lmas覺 sonucunda zeytin çekirdeinin yüksek devirde dekantör duvarlar覺na çarpmas覺 ile zamanla yüzey a覺nmalar覺, çok s覺cak su kullanmaktan dolay覺 pimi zeytin meyvesinin hamur  bula覺klar覺 olabilir. Souk s覺k覺mlarda bile zeytin meyvesinin hamuru girintili yada iyi ilenmeden (çapaklar覺 al覺nmadan) tak覺lan parçalar覺n yüzeyine yap覺arak kal覺rlar. Buraya yerleen zeytin meyvesinin hamuru zamanla 覺s覺dan dolay覺 fermente olarak kokmaya ve k覺z覺ma dediimiz kusuru oluturmaya balayacakt覺r.Daha sonra dekantörden geçen her parti hamur bu kokudan bula覺k olarak ç覺kacak, sizin bata özen göstererek hasat ettiiniz ürün , sarfettiiniz emek ve  çal覺malar覺n覺z boa gidecektir.

Her sezon sonu bu dekantör parçalar覺n覺 söküp , s覺cak su ile ve kostikle temizleyip kuruttuktan sonra temiz bir bez ile sar覺p kald覺rmal覺y覺z. 襤çerisinde özellikle kirli parçalarda gördüümüz k覺s覺mlar覺 iyi temizlemediimizde sezona da kötü bir balang覺ç yapm覺 oluruz.

Dekantör fotoraflar覺 Serdar Öçten ÜNSAL (www.hangizeytinyagi.com) ' a aittir, izinsiz kullan覺lmas覺 yasakt覺r.

                                                                        Serdar Öçten ÜNSAL